يكديگر بسنجند و هر چه دخل در مرغوبيت آن دارد بدانند آن چه مثل بسيار دارد هنگام ادا بايد مثل آن را پرداخت و هر چه يافتن مانند آن دشوار است قيمت آن را و اگر قيمت آن هنگام گرفتن با قيمت هنگام پرداخت فرق دارد قيمت وقت گرفتن معتبر است و اگر وقتى كه قرض كرد امثال بسيار داشت اما هنگام أدا ناياب شد قيمت وقت ادا معتبر است و اگر هنگام ادا هيچ قيمت ندارد مانند يخ كه در تابستان قرض كرده در زمستان ادا مىكند قيمت وقت تابستان را بدهد و اگر صاحب مال جنسى وام داد كه ارزان بود و هنگام ادا گرانتر شده و از قرض سودى برد حرام نيست چون مثل مال خود را گرفته است و اگر مال قيمى را قرض داد مانند حيوان و قيمت آن هنگام قرض دادن كم بود و هنگام پرداخت بسيار گران شده بقول بعضى قيمت هنگام اداء را كه گرانتر است بايد بدهد و آن هم ربا نيست و اما مىتوان گفت زيادتى آن از ارباح مكاسب است و خمس بايد بدهد واجب نيست قرض گيرنده آن چه گرفته است عينا باز گرداند اگر چه موجود باشد و دهنده مطالبه عين آن كند و اگر گيرنده داد واجب نيست صاحب مال قبول كند و از اين جهت قرض عقد لازم است و نمىتوان آن را فسخ كرد مگر به اختيار و و تراضى .